ระบบสารสนเทศและบุคลากรในระบบสารสนเทศ

ระบบสารสนเทศ (Information system)

หมายถึง ระบบที่มีการนำคอมพิวเตอร์มาช่วยในการรวบรวม จัดเก็บ หรือจัดการกับข้อมูลข่าวสารเพื่อให้ข้อมูลนั้นกลายเป็นสารสนเทศที่ดี สามารถนำไปใช้ในการประกอบการตัดสินใจได้ในเวลาอันรวดเร็วและถูกต้อง

ระบบสารสนเทศประกอบด้วยองค์ประกอบดังนี้
1. Hardware หมายถึงอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องในการจัดกระทำกับข้อมูล ทั้งที่เป็นอุปกรณ์คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์อื่น ๆ เช่น เครื่องคอมพิวเตอร์ เครื่องคิดเลข
2. Software หมายถึง ชุดคำสั่ง หรือเรียกให้เข้าง่ายว่า โปรแกรม ที่สามารถสั่งการให้คอมพิวเตอร์ทำงานในลักษณะที่ต้องการภายใต้ขอบเขตความสามารถที่เครื่องคอมพิวเตอร์ หรือโปรแกรมนั้นๆ สามารถทำได้ ซอร์ฟแวร์แบ่งออกเป็น ซอร์ฟแวร์ระบบ และ ซอร์ฟแวร์ประยุกต์
3 User หมายถึง กลุ่มผุ้คนที่ทำงานหรือเกี่ยวข้องกับระบบสารสนเทศ
4. Data  หมายถึง ข้อเท็จจริงต่าง ๆ ที่อาจอยู่ในรูปแบบต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น ตัวหนังสือ แสง สี เสียง สัญญาณอิเล็กทรอนิกส์  ภาพ วัตถุ หรือ หลาย ๆ อย่างผสมผสานกัน ซึ่งข้อมูลที่ดีจะต้องตรงกับความต้องการของผู้ใช้
5. Procedure หมายถึง  ขั้นตอน กระบวนการต่าง ๆ ในการปฏิบัติงานในระบบสารสนเทศ

 

 

ความสำคัญของระบบสารสนเทศ

  • การท้าทายของเศรษฐกิจโลก
  • การแข่งขันทางการค้า
  • การขยายเครือข่ายทางการค้า
  • ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสารสนเทศ

 

 

เป้าหมายของระบบสารสนเทศ

  • เพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน
  • เพิ่มผลผลิต
  • เพิ่มคุณภาพในการบริการลูกค้า
  • เพิ่มความได้เปรียบในการแข่งขัน

 

 

ตัวอย่างระบบสารสนเทศ

  • ระบบเอทีเอ็มของธนาคาร
  • ระบบจองตั๋วเครื่องบิน
  • ระบบลงทะเบียนเรียน
  • ระบบทะเบียนคนไข้

 

 

ข้อมูลและสารสนเทศ (Data & Information)

information-system

 

 

ระบบสารสนเทศ ประกอบด้วย 5 ส่วน

  • บุคลากร (People)
  • ระเบียบปฏิบัติการ (Procedure)
  • ซอฟต์แวร์ (Software)
  • ฮาร์ดแวร์ (Hardware)
  • ข้อมูล (Data)

 

 

คุณลักษณะของสารสนเทศ

1.เชื่อถือได้ (Reliable) ระบบสารสนเทศที่ดีต้องผลิตสารสนเทศที่มีความเชื่อถือได้ โดยการพิจารณาจาก ความถูกต้องแม่นยำและความสมบูรณ์ครบถ้วนของเนื้อหา

2.เข้าใจง่าย (Simple) ระบบสารสนเทศที่ดีต้องใช้งานง่าย ใช้เวลามามากในการใช้งานหรือ ในการประมวลผล

3.ทันต่อเวลา (Timely) ระบบสารสนเทศต้องผลิตสารสนเทศที่นำมาใช้งานต้องทันต่อเหตุการณ์ มีระยะเวลาในการรอคอยไม่นาน

4.คุ้มราคา (Economical) ระบบสารสนเทศที่นำมาใช้งานต้องให้ผลตอบแทนที่คุ้มค่ากับการลงทุน

5.ตรวจสอบได้ (Verifiable) ระบบสารสนเทศต้องสามารถตรวจสอบผลลัพธ์จากการประมวลผลได้ว่า ผลลัพธ์นั้นได้มาอย่างไร

6.ยืดหยุ่น (Flexible) ระบบสารสนทศต้องสามารถปรับเปลี่ยนให้เข้ากับเหตุการณ์ปัจจุบันได้

7.สะดวกในการเข้าถึง (Accessible) ระบบสารสนเทศต้องอำนวยความสะดวกให้ผู้ใช้สามารถ เข้าถึงข้อมูลได้ง่าย

8.ปลอดภัย (Secure) ต้องมีระบบรักษาความปลอดภัยเพื่อป้องกันการเข้าถึงข้อมูลโดยไม่ได้รับอนุญาต

 

 

ประโยชน์ของระบบสารสนเทศ

  • ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน
  • ช่วยสนับสนุนในการตัดสินใจ
  • ช่วยสร้างทางเลือกในการแข่งขัน
  • ช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิต

 

 

การจัดการที่ประสบผลสำเร็จ

ใช้ทรัพยากร/ปัจจัยหลัก 4 ประการ

  • เงิน
  • วัสดุ
  • บุคลากร
  • สารสนเทศ

 

 

ระดับผู้ใช้ระบบสารสนเทศ

personal-information

 

 

ประเภทของระบบสารสนเทศ

ระบบสารสนเทศจำแนกตามชื่อของหน่วยงาน เช่น ในระบบสารสนเทศบริหารงานโรงแรม ประกอบด้วย ระบบสำรองห้องพัก ระบบบัญชี ระบบจัดการห้องพัก

ระบบสารสนเทศจำแนกตามหน้าที่ของงาน เช่น ระบบสารสนเทศจัดการทรัพยากรมนุษย์ ประกอบด้วย ระบบจัดการข้อมูลหนักงาน ระบบการสรรหาและคัดเลือก ระบบฝึกอบรม ระบบประเมินผล และระบบสวัสดิการ

ระบบสารสนเทศจำแนกตามลักษณะการดำเนินงาน และตามระดับของผู้ใช้งานเพื่อสอดคล้องกับการนำสารสนเทศไปใช้ประกอบการบริหารและตัดสินใจ

 

 

การใช้สารสนเทศเพื่อการตัดสินใจ

 

use-information

 

 

ระบบสารสนเทศจำแนกตามลักษณะการดำเนินงาน

  1. ระบบประมวลผลข้อมูล (Data Processing Systems – DP) หรือ (Transaction Processing Systems – TPS)
  2. ระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการ (Management Information Systems – MIS)
  3. ระบบสนับสนุนการตัดสินใจ (Decision Support Systems – DSS)
  4. ระบบสารสนเทศเพื่อผู้บริหารระดับสูง (Executive Information Systems – EIS)
  5. ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence – AI) และระบบผู้เชี่ยวชาญ (Expert Systems – ES)

 

ระบบสารสนเทศการประมวลผลรายการธุรกรรมข้อมูล (Transaction Processing Systems – TPS)

เป็นระบบสารสนเทศประเภทแรกที่นิยมนำมาใช้อย่างแพร่หลาย เพื่อการประมวลผลที่รวดเร็ว ลดค่าใช้จ่าย และปรับปรุงการให้บริการลูกค้า ระบบสารสนเทศแบบประมวลผลธุรกรรมทำหน้าที่รวบรวม บันทึกข้อมูลในแฟ้มข้อมูล(File)  หรือฐานข้อมูล(Database)  และประมวลผลข้อมูลที่เกิดจากการทำธุรกรรมและการปฏิบัติงานประจำ (Routine) ขององค์การเพื่อนำไปจัดทำระบบสารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลนั้นๆ เช่น การซื้อสินค้าในร้านค้าปลีก การฝากหรือถอนเงินธนาคาร การสำรองห้องพักโรงแรม การจองตั๋วเครื่องบิน และการลงทะเบียนของนักศึกษา

 

ระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการ (Management Information Systems – MIS)

เป็นระบบสารสนเทศที่โดยปกติแล้วจะประมวลผลและสรุปผลจากแฟ้มข้อมูลหรือฐานข้อมูล ที่ได้จาก TPS เพื่อจัดทำสารสนเทศตามความต้องการของผู้บริหารสำหรับนำไปใช้ในการวางแผน ควบคุม  กำกับดูแล  สั่งการ  และประกอบการตัดสินใจ  โดยสามารถจำแนกได้เป็น 4 ประเภทดังนี้
1. รายงานที่จัดทำตามระยะเวลาที่กำหนด (Periodic Reports) เป็นรายงานที่จัดทำขึ้นตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ซึ่งอาจเป็นรายงานที่จัดทำขึ้นทุกวัน ทุกสัปดาห์ ทุกเดือน หรือทุกๆ ปี
2. รายงานสรุป (Summarized Reports) เป็นรายงานที่จัดทำเพื่อสรุปการดำเนินงานโดยภาพรวม โดยปกติจะแสดงผลในรูปของตารางสรุปจำนวนและกราฟเปรียบเทียบ
3. รายงานที่จัดทำตามเงื่อนไขเฉพาะ (Exception Reports) เป็น รายงานที่จัดทำตามเงื่อนไขพิเศษไม่อยู่ในเกณฑ์การจัดทำรายงานตามปกติ มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้บริหารได้ใช้สารสนเทศสำหรับการตัดสินใจอย่างทันเวลา
4. รายงานที่จัดทำตามความต้องการ (Demand Reports) เป็นรายงานที่มีลักษณะตรงข้ามกับรายงานที่จัดทำตามระยะเวลาที่กำหนด ซึ่งรายงานจะกระทำตามเวลาอย่างสม่ำเสมอ ในขณะที่ Demand Reports จะจัดทำเมื่อผู้บริหารมีความต้องการในรายงานนั้นๆ เท่านั้น

 

ระบบสนับสนุนการตัดสินใจ (Decision Support Systems: DSS)
เป็นระบบสารสนเทศที่นำข้อมูลจากฐานข้อมูลต่างๆ มาใช้ในการตัดสินใจ และจะช่วยสนับสนุนการแก้ปัญหาและตัดสินใจเฉพาะกรณีตามที่ผู้บริหารต้องการ เป็นการเน้นการตัดสินใจอย่างมีประสิทธิภาพ ลักษณะ สำคัญของ DSS คือ จะต้องเป็นระบบที่ให้สารสนเทศอย่างรวดเร็วต่อการตัดสินใจ เพื่อใช้ในการแก้ปัญหาและกำหนดกลยุทธ์ ดังนั้น DSS จึงควรออกแบบในลักษณะที่โต้ตอบกับผู้ใช้เพื่อสืบค้นข้อมูลจากฐานข้อมูล ซึ่งผู้บริหารมีบทบาทสำคัญยิ่งต่อการกำหนดรูปแบบการพัฒนา DSS

DSS

 

ระบบสารสนเทศเพื่อผู้บริหารระดับสูง (Executive Information Systems – EIS)
เป็นระบบสารสนเทศที่ช่วยสนับสนุนการวิเคราะห์ปัญหา ศึกษาแนวโน้ม และการวางแผนกลยุทธ์ ผู้บริหารสามารถเข้าถึงสารสนเทศโดยกำหนดมุมมองได้ในรูปแบบต่างๆ จึงเป็นระบบที่มีความยืดหยุ่นและคล่องตัวสูง และรวดเร็วต่อความต้องการ ใช้งานได้ง่าย
EIS สามารถเข้าถึงสามาสนเทศจากฐานข้อมูลภายในและภายนอกองค์การและจะนำเสนอ สารสนเทศที่ได้จากการวิเคราะห์ในรูปของรายงาน ตาราง และกราฟ เพื่อการสรุปสารสนเทศให้ผู้บริหารได้เข้าใจง่ายและประหยัดเวลา

EIS

 

ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence – AI) และระบบผู้เชี่ยวชาญ (Expert Systems – ES)

ปัญญาประดิษฐ์เป็นความพยายามที่จะพัฒนาระบบคอมพิวเตอร์ (ทั้งฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์) ให้สามารถปฏิบัติงานเหมือนกับมนุษย์หรือเลียนแบบ การทำงานของมนุษย์  AI มีหลายสาขา เช่น การประมวลผลภาษาธรรมชาติ (Natural Language Processing), ศาสตร์ด้านหุ่นยนต์(Robotics), ระบบการมองเห็น (Vision Systems), ระบบการเรียนรู้(Learning Systems), เครือข่ายเส้นประสาท(Neural Networks) และระบบผู้เชี่ยวชาญ(Expert Systems)

ระบบผู้เชี่ยวชาญ (Expert Systems) หรือระบบฐานความรู้ (Knowledge-based System) เป็นระบบที่รวบรวมและจัดเก็บความรู้และประสบการณ์ของผู้เชี่ยวชาญ เพื่อช่วยในการหาข้อสรุปและคำแนะนำให้กับผู้ใช้

ES

 

 

บุคลากรในระบบสารสนเทศ

  • บุคลากร MIS ที่ต้องมีการติดต่อโดยตรงกับผู้จัดการ และผู้ใช้
  • นักวิเคราะห์ระบบ (System Analyst : SA)
  • นักเขียนโปรแกรม (Programmers)
  • บุคลากรศูนย์ข้อมูล ข่าวสาร (Information Center Personnel)
  • บุคลากรสำนักงานอัติโนมัติ (Office Automation Center)
  • การจัดการด้านระบบสารสนเทศ (MIS Management)
  • เจ้าหน้าที่บริหารฐานข้อมูล (Database Administrators)
  • การจัดการด้านโทรคมนาคมและการจัดการด้านเครือข่าย (Telecommunication and Network Management)

 

 

 

อ้างอิงข้อมูล

นายพิชัย   เหลืองอรุณ . “ความหมายของระบบสารสนเทศ” . http://www.thaigoodview.com/library/teachershow/bangkok/pichai_l/it01/itsystem.htm . 2548 ; สืบค้นเมื่อวันที่ 16 พ.ย. 58

Kitti Wancoita . “5 องค์ประกอบระบบสารสนเทศ และอีก 1” . http://thediarytech.blogspot.com/2012/07/5-1.html . 2555 ; สืบค้นเมื่อวันที่ 16 พ.ย. 58

Onjira Kongchareonsawat . “ระบบสารสนเทศในองค์กร TPS ,KWS , OAS, DSS , MIS ,ESS” . http://noononjira.blogspot.com/2012/12/tps-kws-oas-dss-mis-ess.html . 2555 ; สืบค้นเมื่อวันที่ 16 พ.ย. 58

 

อ้างอิงภาพ

http://uc.exteen.com/zigmagirl/images/pic6/dss.jpg

https://originalfirstblog.files.wordpress.com/2013/02/maen5.jpg

https://lalita0077.files.wordpress.com/2013/07/e0b8a3e0b8b9e0b89be0b8a0e0b8b2e0b89e5.png

 

 

 

ดาวน์โหลดแผนการจัดการเรียนรู้